สิวคืออะไร? สาเหตุ ประเภท และวิธีการรักษา
สิวเป็นปัญหาผิวหนังที่พบบ่อย มักถูกมองว่าเป็นเรื่องของวัยรุ่น แต่ความจริงแล้วผู้ใหญ่ก็ประสบปัญหานี้เช่นกัน หลายคนอาจอดใจไม่ไหวที่จะปกปิดมัน (ด้วยเครื่องสำอางหรือวิธีอื่น) ซึ่งเป็นเพียงทางออกชั่วคราวและอาจทำให้แย่ลงกว่าเดิมเสียอีก
ประเภทของสิวแตกต่างกันและต้องการวิธีรักษาที่เหมาะกับแต่ละประเภทและสภาพผิวของแต่ละคน เด็กผู้ชายและเด็กผู้หญิง เผชิญกับปัญหาสิวแตกต่างกัน เช่นเดียวกับคนวัยรุ่นและผู้ใหญ่
สิวเกิดขึ้นได้อย่างไร
ต่อมน้ำมัน (Sebaceous glands) จะอยู่ในชั้นกลางของผิวหนัง บางต่อมเชื่อมต่อกับรูขุมขน ในขณะที่บางต่อมไม่เชื่อมต่อ พวกมันผลิตซีบัม หรือไขมันซึ่งจำเป็นต่อสุขภาพของผิวและเส้นผม สิวเกิดขึ้นเมื่อรูขุมขนอุดตันด้วยซีบัมส่วนเกินและเซลล์ผิวที่ตายแล้ว
ซีบัมที่ติดค้างอยู่เอื้อต่อการเจริญเติบโตของแบคทีเรียที่มีอยู่ตามธรรมชาติบนผิว โดยเฉพาะแบคทีเรีย Propionibacterium acnes ที่เป็นต้นเหตุของ รอยโรคที่มีการอักเสบ:
- สิวหัวขาว (Whiteheads) คือซีบัมที่ติดค้างและยังไม่สัมผัสอากาศ
- สิวหัวดำ (Blackheads) คือซีบัมที่ติดค้างซึ่งสัมผัสกับอากาศ (หัวดำคือซีบัมที่ถูกออกซิไดซ์)
เมื่อรูขุมขนที่อุดตันขยายตัวมากขึ้น จะเกิดเป็น รอยโรคที่มีการกักเก็บ:
- สิวตุ่มหนอง (Pustules) หรือสิวเม็ดใหญ่ที่มีหนองขาวหรือแดงอยู่ข้างใน
- สิวซีสต์ (Cystic lesions) มีลักษณะหนองจำนวนมากใต้ผิวหนังลึกขึ้น เป็นของเหลว กึ่งแข็ง หรือแข็ง
- สิวตุ่มนูน (Papules) ประกอบด้วยซีบัม เม็ดเลือดขาว และแบคทีเรียที่มากเกิน ทำให้เกิดการแตกของรูขุมขนเล็กน้อย ตุ่มมักจะเล็ก เจ็บ และไม่มีของเหลว อาจเป็นสีน้ำตาล ม่วง ชมพู หรือแดง
- สิวโหนกนูน (Nodules) เป็นประเภทที่รุนแรงกว่าของ Papules เพราะรูขุมขนแตกอย่างลึก มีลักษณะเป็นก้อนแข็งขนาดใหญ่ใต้ผิว เจ็บปวดมาก
สิวมักเกิดบนใบหน้า หน้าอก หลังส่วนบน และไหล่
สิวเกิดจากอะไร?
ประมาณ 80% ของปัญหาสิว มีสาเหตุจากพันธุกรรม ประสบการณ์ของพ่อแม่เป็นตัวชี้วัดที่ดีว่าคุณจะมีปัญหาสิวหรือไม่ ปัจจัยอื่น ๆ มักจะแตกต่างกันไปในแต่ละคน ถึงแม้ปัจจัยเหล่านั้นก็มีบทบาทในกระบวนการเกิดสิวแต่ไม่เท่าเทียมกันกับพันธุกรรม
ฮอร์โมน มีบทบาทอย่างมาก โดยเฉพาะในวัยรุ่น เด็กวัยรุ่นมีแนวโน้มเป็นสิวเพราะอัตราการผลิตแอนโดรเจนที่สูงขึ้นในช่วงวัยแรกรุ่น อันเป็นสาเหตุที่ทำให้ซีบัมมากขึ้น ผู้ต้องสงสัยหลักคือตัวเทสโทสเตอโรน แม้ว่าจะนึกถึงว่าเป็นฮอร์โมนของผู้ชาย แต่ทุกคนผลิตฮอร์โมนนี้
ปัจจัยเหล่านี้มีผลกระทบไม่เท่ากันในแต่ละคน วัยรุ่นบางคนมีผิวเนียนใส ในขณะที่บางคนประสบปัญหาสิวรุนแรงและต่อเนื่อง
สิวในผู้ใหญ่ โดยเฉพาะผู้หญิง อาจเกี่ยวข้องกับการใช้ยาคุมกำเนิด หรือการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนที่เกิดช่วงรอบเดือน และตั้งครรภ์
ยังมีปัจจัยอีกมากมายที่อาจมีส่วนกระตุ้นการเกิดสิว ซึ่งจะแตกต่างไปในแต่ละคน เช่น ความเครียด (stress) ในบางสถานการณ์ อาหารที่มี ดัชนีน้ำตาลสูง (ทำให้น้ำตาลในเลือดเพิ่มขึ้นเร็ว) ก็อาจส่งผลเสียต่อสุขภาพผิว การกินอาหารมัน ๆ นั้นยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ว่าส่งผลต่อสิวโดยตรง การสมดุลของ แบคทีเรีย ที่อยู่บนผิวหรือไมโครไบโอมของผิวก็มีผลต่อสุขภาพผิวและการทำงาน
การติดเชื้อบางชนิดและ ยา บางประเภทอาจทำให้สิวแย่ลง รวมถึง สิ่งที่สัมผัสหน้าบ่อย ๆ ไม่ว่าจะเป็นนิ้วผม ผ้าพันคอ สายรัดคาง หรือหน้ากากอนามัย ทั้งนี้เราไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ทั้งหมด (โดยเฉพาะเมื่อเป็นหน้าที่ทางสังคมต้องป้องกันโรค) แต่หากลดการสัมผัสหน้าน่าจะช่วยได้บ้าง
การดูแลผิวและเครื่องสำอาง
สุขอนามัยส่วนตัวเป็นสิ่งที่ควรใส่ใจเมื่อมีปัญหาสิว แม้สิวจะไม่ใช่ผลลัพธ์จากความไม่สะอาด แต่การดูแลผิวก็สามารถส่งผลต่อปัญหาสิวได้
สิ่งที่ควรคำนึงถึง:
- อย่าล้างหน้าบ่อยเกินไป เพราะจะลดน้ำมันและแบคทีเรียที่จำเป็นต่อสุขภาพผิว
- การขัดผิวแรง ๆ จะระคายเคืองผิวและอาจทำให้สิวแย่ลง ควรล้างหน้าเบา ๆ ด้วยคลีนเซอร์อ่อนโยน
- ถ้าผมยาวจนปรกใบหน้า ควรสระผมบ่อยขึ้นในช่วงที่มีสิว เพราะความมันจากเส้นผมอาจเป็นปัจจัยกระตุ้น
- เปลี่ยนปลอกหมอนและผ้าปูที่นอนเป็นประจำ
สิวอาจเกิดจากการใช้ผลิตภัณฑ์ดูแลผิวที่ไม่เหมาะกับสภาพผิว ควรศึกษาให้แน่ใจว่าผลิตภัณฑ์ที่เลือกเหมาะกับวัตถุประสงค์และผิวของคุณ สังเกตปฏิกิริยาแต่ละผลิตภัณฑ์กับผิวของเรา พึงเตรียมใจกับการลองผิดลองถูก เพราะแต่ละคนตอบสนองต่อสารเคมีต่างกัน
เมื่อได้คำวินิจฉัยแล้ว แพทย์ผิวหนังหรือผู้เชี่ยวชาญด้านความงามจะสามารถแนะนำยาหรือวิธีการรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละเคส
แม้ เครื่องสำอาง จะช่วยปกปิดสิวและสร้างความมั่นใจ แต่ก็มีผลกับผิว เครื่องสำอางบางชนิดอาจทำให้ผิวแห้งหรืออุดตันรูขุมขนจนเกิดสิว ควรเลือกผลิตภัณฑ์อย่างมีสติ อย่าเชื่อทุกอย่างที่โฆษณา เช่น โทนเนอร์บางประเภทที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนประกอบอาจทำให้ผิวแห้ง แทนที่จะให้ความชุ่มชื้นตามที่กล่าวอ้าง
เมื่อเลือกเครื่องสำอางและผลิตภัณฑ์ดูแลผิว ควรเลือกผลิตภัณฑ์ไม่กี่ชิ้นแต่คุณภาพดี ศึกษาข้อมูลของสินค้าที่จะใช้ รู้ส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์ หากต้องเปลี่ยนควรเลือกที่เหมาะกับสภาพผิว และหากจริงจังควรปรึกษาแพทย์ผิวหนัง
อย่าบีบสิว!
เชื่อว่าเราทุกคนเคยยืนหน้ากระจกแล้วอดใจไม่ไหวที่จะบีบสิว
แพทย์ผิวหนังและผู้เชี่ยวชาญด้านความงามเตือนว่าอย่าบีบสิว เพราะการบีบบริเวณที่มีการอักเสบจะทำให้การอักเสบรุนแรงขึ้น ดันสิ่งสกปรกให้ลึกเข้าไปในผิว เกิดสิวใหม่ หรือทำให้รูขุมขนแตกเชื้อโรคเข้าสู่ผิวชั้นล่าง เสี่ยงหายช้า แม้จะดูเหมือนบีบหนองหมด แท้จริงแล้วมักยังคงเหลืออยู่
การบีบสิวยังอาจทำให้เกิดแผลเป็น การทำร้ายผิวมีโอกาสสูญเสียเนื้อเยื่อขณะผิวฟื้นฟู ยิ่งเสียเนื้อเยื่อมากก็มีแนวโน้มเกิดรอยแผลสิวมากขึ้น แผลเช่นนี้สามารถหายเองแต่ต้องใช้เวลาหลายปี นอกจากแผลเป็นแล้ว ผู้หญิงบางคนอาจเกิดรอยคล้ำหลังการอักเสบหรือที่เรียกว่า post-inflammatory hyperpigmentation
ฉันจะจัดการกับสิวได้อย่างไร?
สิวบางประเภทต้องการการดูแลมากเป็นพิเศษ สภาพผิวแต่ละคนแตกต่างกัน แต่มีคำแนะนำพื้นฐานที่ดูแลสุขภาพผิวได้ดีสำหรับทุกคน
อ่อนโยนต่อผิวของเธอ
เพื่อลดการสะสมของซีบัมที่ทำให้เกิดสิว ล้างหน้าเบา ๆ ด้วยคลีนเซอร์อ่อนโยนและน้ำอุ่น วันละ 1–2 ครั้ง
อย่าถูใบหน้าด้วยผ้าขนหนูหรือสิ่งอื่น ๆ เพราะจะไม่ช่วยให้สิวหาย ตรงกันข้าม จะทำให้สิวแย่ลงเพราะระคายเคืองผิว
ล้างเครื่องสำอางทุกวัน
ทุกครั้งที่ล้างหน้า อย่าลืมเช็ดเครื่องสำอางให้หมด เพื่อไม่ให้ไปอุดตันรูขุมขน
รู้จักผลิตภัณฑ์ที่ใช้
หากใช้มอยส์เจอร์ไรเซอร์ โทนเนอร์ คอนซีลเลอร์ น้ำมันบำรุงผม หรือแม้แต่น้ำหอม ให้แน่ใจว่าส่วนผสมปลอดภัยและไม่ก่อให้เกิดสิ่งที่ต้องการหลีกเลี่ยง ของราคาแพงกว่าไม่ได้หมายความว่าดีกว่าเสมอ ศึกษาข้อมูลและสอบถามผู้มีประสบการณ์
ดูแลสิวเฉพาะจุด
นอกเหนือจากผลิตภัณฑ์พื้นฐาน เช่น มอยส์เจอร์ไรเซอร์และคลีนเซอร์ ยังมีผลิตภัณฑ์รักษาสิวโดยตรงวางขายมากมาย ไม่มีผลิตภัณฑ์ใดที่ได้ผลเท่ากันในทุกคน คุณอาจต้องทดลองเอง และควรใช้ตามวิธีที่กำหนด อย่าใช้พร้อมกันหลายตัวเว้นแต่แพทย์แนะนำ
กินอาหารให้ดี
น้ำตาล ผลิตภัณฑ์นม และอาหารบางชนิดส่งเสริมการอักเสบ อาจทำให้สิวแย่ลง ลองเลี่ยงอาหารบางประเภทดูว่ามีผลกับผิวไหม แต่ควรกินให้ครบหมู่เสมอ อย่าขาดสารอาหารที่จำเป็นต่อสุขภาพ
ในกรณีที่เป็นสิวเรื้อรัง
สิวบางชนิดอาจดื้อรั้นแม้จะดูแลอย่างดีที่สุดแล้ว ควรขอคำแนะนำจากแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านผิวหนัง เพื่อหาวิธีรักษาที่เหมาะสมและพิจารณาใช้ยา ในหลายกรณีมักต้องใช้วิธีแบบผสมผสานจึงจะเห็นผลทั้งสิวและรอยแผลเป็น
ตัวเลือกการรักษาผิวอาจมีดังนี้:
การบำบัดด้วยแสง
มีงานวิจัยพบว่าการบำบัดด้วยแสงหลายประเภทให้ผลดี โดยส่วนใหญ่ต้องไปที่คลินิกหลายครั้ง
การผลัดเซลล์ผิวด้วยสารเคมี (Chemical peel)
เหมาะกับสิวเบา ๆ คือการใช้สารเคมีลอกชั้นผิวหนังชั้นนอก เพื่อให้ผิวใหม่เติบโตแข็งแรงกว่าเดิม วิธีและจำนวนครั้งต้องขึ้นกับสภาพผิวและประเภทสิว พร้อมคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ
การระบายหนองและขูดสิวออก (Drainage and extraction)
ส่วนใหญ่เป็นทางเลือกสุดท้าย ถือเป็นหัตถการขนาดเล็ก อาจทิ้งรอยแผล ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
ฉีดสเตียรอยด์หรือคอร์ติโคสเตอรอยด์
ใช้ในกรณีสิวโหนกเจ็บบวมหรือสิวซีสต์ แพทย์จะฉีดยาคอร์ติโคสเตอรอยด์บริเวณสิวเพื่อลดการบวมแดงและเจ็บ วิธีนี้ออกฤทธิ์เร็ว ใช้ได้หลายรอบแต่มีผลข้างเคียงเช่นผิวบางหรือสีผิวเปลี่ยนได้
สามารถติดตามรอบเดือนของเธอด้วย WomanLog ดาวน์โหลด WomanLog ได้เลยตอนนี้:
