ผลกระทบของความเครียดต่อสุขภาพทางเพศและการเจริญพันธุ์ของผู้หญิง
ความเครียดและความวิตกกังวลสามารถส่งผลกระทบต่อสุขภาพกายและใจของคุณได้ และบ่อยครั้งอาการแรก ๆ มักจะปรากฏในระบบสืบพันธุ์ หากมีความเครียดระยะยาวหรือเรื้อรัง จะทำให้ร่างกายและการผลิตฮอร์โมนสับสน ส่งผลให้ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ มีปัญหาเรื่องการตั้งครรภ์ และแม้แต่ความต้องการทางเพศที่ลดลง
ความเครียดถือเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตเรา ความเครียดในเชิงบวกช่วยให้เรารับมือกับความท้าทายและอันตราย ร่างกายจะหลั่งอะดรีนาลิน ทำให้อัตราการเต้นของหัวใจเร็วขึ้น ความดันโลหิตสูงขึ้น และเพิ่มพลังงานให้กับร่างกาย แต่หากมีความเครียดเรื้อรังเป็นเวลานาน กลับส่งผลเสียอย่างรุนแรงต่อร่างกายของผู้หญิง โดยเฉพาะด้านสุขภาพทางเพศและระบบสืบพันธุ์ การใช้ชีวิตที่สมดุลและรู้จักจัดการกับความเครียดอย่างเหมาะสมเป็นสิ่งสำคัญต่อการทำงานของระบบต่าง ๆ ในร่างกาย
ผลกระทบของความเครียดเรื้อรังต่อร่างกาย
ความเครียดเป็นปฏิกิริยาตามธรรมชาติของร่างกายเมื่อต้องเผชิญกับสถานการณ์ที่อันตรายหรือท้าทาย ช่วยให้เรารับรู้ถึงปัญหาและปกป้องตนเองจากอันตราย ในอดีต สัญชาตญาณการต่อสู้หรือหนีทำให้มนุษย์ดำรงชีวิตอยู่รอด แต่ทุกวันนี้ แม้ไม่ได้อยู่ในสถานการณ์เป็นความเป็นความตาย หลาย ๆ คนก็ยังรู้สึกเครียดและวิตกกังวล ความกดดันสะสมจากที่ทำงาน สังคม หรือในครอบครัว เมื่อไม่สามารถปลดปล่อยความเครียดได้สม่ำเสมอ ความเครียดเหล่านี้จะกลายเป็นปัญหาเรื้อรัง
ขณะเครียด สมองจะหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอล ซึ่งเป็นต้นเหตุของเหงื่อออก มือชื้น ใจเต้นแรง หายใจเร็ว หากร่างกายมีคอร์ติซอลมากเป็นเวลานาน ก็จะอยู่ในสภาวะตื่นตัวตลอด ส่งผลให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ต่าง ๆ เช่น อารมณ์หงุดหงิด, ปวดศีรษะ, กรดไหลย้อน, นอนไม่หลับ และ เหนื่อยล้า
ถ้าปล่อยให้ความเครียดเรื้อรังไม่ถูกรับมืออย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่ปัญหาต่อไปนี้:
- ความดันโลหิตและน้ำตาลในเลือดสูง
- ปัญหาระบบทางเดินอาหาร
- ความเสี่ยงโรคซึมเศร้าที่มากขึ้น
- โรคหัวใจ
- การอักเสบในร่างกายเพิ่มขึ้น
- ภาวะมีบุตรยาก
ความเครียดกับรอบเดือน
ฮอร์โมนความเครียดสามารถรบกวนฮอร์โมนเพศ ที่ร่างกายผู้หญิงผลิตระหว่างรอบเดือน ความไม่สมดุลกันของฮอร์โมนส่งผลให้รอบเดือนยาวขึ้น สั้นลง ไม่สม่ำเสมอ หรือขาดหายไป ส่งผลให้คุณเครียดมากกว่าเดิม
ความเครียดยังทำให้อาการก่อนมีประจำเดือนรุนแรงขึ้น เช่น ปวดท้องประจำเดือนมากกว่าเดิม อารมณ์แปรปรวนหนัก คอร์ติซอลยังมีผลต่อความอยากอาหาร ทำให้รู้สึกหิวมากขึ้น และอยากกินอาหารหวานหรือมัน โดยเฉพาะช่วงที่มี PMS
การแพร่ระบาดของโควิด-19 ส่งผลต่อทุกคน การเผชิญกับไวรัสสายพันธุ์ใหม่ที่มีอันตรายเป็นอีกหนึ่งเหตุการณ์ที่ก่อให้เกิดความเครียด ผู้หญิงจำนวนมากพบว่ารอบเดือนของตนเองเปลี่ยนแปลงในช่วงการระบาด
ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร และความเครียด
ขณะตั้งครรภ์ ร่างกายผู้หญิงจะเปลี่ยนแปลงทั้งทางร่างกายและจิตใจ สิ่งเหล่านี้สร้างความเครียดอยู่แล้ว เมื่อรวมกับภารกิจในชีวิตประจำวันและการเตรียมตัวต้อนรับสมาชิกใหม่ ยิ่งเพิ่มขั้นความเครียด แม้ร่างกายจะปรับตัวรับมือกับความเครียดแบบเฉียบพลันได้ แต่หากเครียดต่อเนื่องตลอดการตั้งครรภ์ อาจเสี่ยงต่อการคลอดก่อนกำหนด หรือรุนแรงถึงขั้นส่งผลต่อพัฒนาการของทารก
น้ำคร่ำที่ล้อมรอบและปกป้องทารกในครรภ์ หากมีคอร์ติซอลสูงสะสมตลอดการตั้งครรภ์ มีความเสี่ยงคลอดก่อนกำหนดหรือทารกมีความผิดปกติ การศึกษาที่มหาวิทยาลัยซูริคพบว่า คุณแม่ที่มีความเครียดเรื้อรังระหว่างตั้งครรภ์ ลูกมีแนวโน้มเป็นสมาธิสั้น (ADHD) และโรคหัวใจในอนาคตมากกว่า
ความเครียดยังทำให้ลักษณะน้ำนมแม่เปลี่ยนแปลง และอาจทำให้ปริมาณน้ำนมลดลง งานวิจัยพบว่า ทารกที่กินนมแม่มีระดับคอร์ติซอลในเลือดสูงกว่าทารกที่กินนมผง แสดงว่าคอร์ติซอลผ่านนมแม่ไปสู่ลูกได้ ระดับคอร์ติซอลสูงในทารกต่อเนื่องจะทำให้เสี่ยงต่อปฏิกิริยาความเครียดตั้งแต่เด็ก เช่น ความดันโลหิตสูงและหัวใจเต้นเร็ว
ความเครียดกับชีวิตทางเพศ
ภาระหน้าที่ทั้งที่บ้านและที่ทำงานมักแย่งเวลาชีวิตเราไปหมด ในวันที่ทุกอย่างตึงเครียด เรื่องเพศมักจะถูกละเลยก่อนเสมอ และไม่ใช่แค่เพราะความเหนื่อยล้าจากความเครียดเท่านั้น ความต้องการทางเพศที่ลดลงเกิดจากคอร์ติซอลสูงโดยตรงด้วย ผู้หญิงที่เครียดยังเสี่ยงเป็นโรคซึมเศร้ามากขึ้น การใช้ยารักษาอาการเหล่านี้ก็มีผลข้างเคียงทำให้ความต้องการทางเพศลดลงได้เช่นกัน
อย่างที่กล่าวข้างต้น ความเครียดทำให้ระบบฮอร์โมนปั่นป่วน ความวิตกกังวลยังดูดพลังงานไป ทำให้มีโอกาสรู้สึกสนใจเรื่องเพศลดลง นอกจากนี้ ความตึงเครียดทางจิตใจยังทำให้ผู้หญิงบางคนมีปัญหาช่องคลอดแห้ง ซึ่งทำให้การมีเพศสัมพันธ์สูญเสียความสุขไปอีก
เช่นเดียวกับสิ่งอื่น ๆ ในเรื่องเพศ ปัญหาไม่ได้มีทางออกเดียวเสมอไป ลองลดหน้าที่ที่รับผิดชอบ หรือตั้งเป้าให้นอนหลับให้เพียงพอ ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี
วิธีรับมือกับความเครียด
ความเครียดไม่จำเป็นต้องควบคุมชีวิตคุณ มีหลายวิธีง่าย ๆ ที่ช่วยให้คุณรู้สึกดีขึ้น สุขภาพที่ดีรวมถึงสุขภาพทางเพศ ไม่ใช่แค่ไม่เจ็บป่วยแต่ต้องรู้สึกมีความสุขด้วย ต่อไปนี้เป็นวิธีดูแลตนเองเมื่อต้องเผชิญกับสถานการณ์ที่เครียด
จำกัดสิ่งกระตุ้น
มองหามุมสงบ หยุดและทบทวน ความเครียดมาจากอะไร? อะไรทำให้ใจสั่น หรือท้องไส้ปั่นป่วน? การพูดต่อหน้าคน? งานสังคม? ข่าวร้ายเรื่องเศรษฐกิจ? โปรดจำไว้ว่าเราไม่สามารถควบคุมโลกใบนี้ได้ทุกอย่างแต่สามารถเลือกปกป้องตัวเอง บางครั้งแค่เลี่ยงสิ่งกระตุ้นเหล่านี้ก็เห็นผลดีทันที
เช่น ถ้าข่าวร้ายเป็นตัวกระตุ้น ลองบล็อกเว็บไซต์ข่าวหรือกำหนดเวลาปิดอุปกรณ์ดิจิทัลทุกวัน กิจกรรมอื่น ๆ ที่ช่วยเบี่ยงเบนความสนใจ เช่น อ่านหนังสือ หรือเล่นเกม ก็อาจเหมาะกับคุณ
ถ้าเจอปัญหาในงานสังคมหรือกลัวคนเยอะ ให้ผ่อนจังหวะลง ผู้หญิงที่วิตกกังวลเรื่องเข้าสังคมมักคิดว่าตัวเองถูกจับตามองตลอดเวลา ทั้งที่จริง ๆ แล้วคนอื่นต่างสนใจตัวเองมากกว่า ถ้าคุณจดบันทึกประจำวัน อาจช่วยให้มองเห็นสถานการณ์หรือคนที่กระตุ้นให้เครียด แล้วค่อย ๆ หาวิธีรับมือหรือหลีกเลี่ยง
สร้างพฤติกรรมการกินที่ดี
คอร์ติซอลกระตุ้นความอยากกิน จึงเข้าใจได้หากวันเหนื่อย ๆ จะอยากกินอาหารที่ให้ความรู้สึกสบายใจมากกว่าสลัด หลายคนมีปัญหาน้ำหนักขึ้นหรือสุขภาพทรุดเมื่อเผชิญความเครียด ระวังว่าความเครียดอาจผลักให้หันไปหาสุรา บุหรี่ หรือยาเสพติด แม้ว่าสิ่งเหล่านี้จะให้ความสบายใจชั่วคราว แต่ระยะยาวกลับบั่นทอนความสามารถในการรับมือกับความเครียดลงเรื่อย ๆ
การรับประทานอาหารที่ดีและมีคุณค่าช่วยให้มีแรงและรับมือกับชีวิตได้ดีขึ้น อาหารช่วยบรรเทาความเครียด เช่น อะโวคาโด ปลาไขมันสูง ถั่ว ผลไม้รสเปรี้ยว และดาร์กช็อกโกแลต อะโวคาโดและปลามีโอเมกา-3 ช่วยปรับสมดุลฮอร์โมนและอารมณ์ ผลไม้รสเปรี้ยวอุดมด้วยวิตามินซี เสริมภูมิคุ้มกันได้ดี
ขยับร่างกาย
กิจกรรมทางกายไม่เพียงช่วยให้ใจปลอดโปร่งแต่ยังส่งผลดีโดยตรงต่อระบบประสาท และยังช่วยเสริมสร้างกล้ามเนื้อและพลังงาน ขณะที่เคลื่อนไหว สมองจะปลดปล่อย 'ฮอร์โมนแห่งความสุข' อย่าง เซโรโทนิน และ โดพามีน
คอร์ติซอลสูงเป็นเวลานานทำร้ายจิตใจ เสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้าหรือวิตกกังวล หากคุณเลือกกิจกรรมที่ทำให้เซโรโทนินและโดพามีนเพิ่ม จะช่วยลดคอร์ติซอลและทำให้รู้สึกดีขึ้น
อย่ากลัวที่จะขอความช่วยเหลือ
สุขภาพกายเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการดูแลตัวเอง หากความเครียดเริ่มครอบงำจนทำให้ใช้ชีวิตประจำวันยากขึ้น ควรขอความช่วยเหลือ ครอบครัวและเพื่อนพร้อมให้กำลังใจเสมอ แต่ถ้ายังจัดการไม่ได้ ไม่ต้องละอายใจหากต้องขอคำปรึกษาผู้เชี่ยวชาญโดยตรง
ปฏิกิริยาต่อสิ่งกระตุ้นหลายอย่างในชีวิตอาจเกิดจากบาดแผลในอดีต การแก้ปัญหาที่ต้นเหตุจะช่วยให้เครียดน้อยลงและสร้างนิสัยใหม่ที่ดีขึ้น แม้อาจจะไม่ง่ายหรือใช้เวลานานกว่าที่คิดแต่ก็คุ้มค่าต่อการลงทุนใจดูแลตัวเอง
ผ่อนคลายด้วยการนวด
หากรู้สึกตึงที่คอหรือไหล่จากการนั่งหน้าคอมนาน ๆ หรือปวดเมื่อยกล้ามเนื้อจากงานหนัก ให้เวลาและรางวัลตัวเองด้วยการไปสปา หรือลองให้คู่รักนวดเบา ๆ ลดความเครียดและช่วยกระชับความสัมพันธ์ แม้แค่นวดหลังสั้น ๆ ก็ช่วยลดคอร์ติซอลได้
นอนหลับให้เพียงพอ
ความเครียดเป็นต้นเหตุอาการนอนไม่หลับ แต่การนอนหลับถือเป็นหัวใจของการรับมือความเครียด จัดสรรเวลานอนให้เพียงพอและสร้างกิจวัตรก่อนนอน เพื่อให้ร่างกายเตรียมพร้อมสำหรับการพักผ่อนอย่างแท้จริง
ฝึกสติและสมาธิ
การฝึกสติ เช่น การทำสมาธิ การหายใจอย่างมีสติ และโยคะ เหมาะอย่างยิ่งในการจัดการความเครียดและ ควบคุมอารมณ์ แม้ใช้เวลาเพียง 5 นาทีในการหายใจอย่างมีสติก็ช่วยได้แล้ว
การฝึกสติยังช่วยให้ร่างกายผ่อนคลายขณะมีเพศสัมพันธ์ ทำให้คุณสัมผัสความสุขได้เต็มที่ โยคะแนวตันตระมีเทคนิคช่วยเสริมสร้างความสุขทางเพศโดยเฉพาะ
โลกทุกวันนี้มีอะไรเกิดขึ้นมากมาย เกินกว่าที่แต่ละคนจะเข้าใจหรือรับมือได้หมด คุณควรรู้ว่าสิ่งใดควบคุมได้หรือควบคุมไม่ได้ ให้ดูแลตัวเองก่อนช่วยคนอื่น และเราต่างก็ต้องการกันและกันในเวลายากลำบาก
สุขภาพทางเพศและการเจริญพันธุ์ของผู้หญิงล้วนมีความสำคัญ ไม่ใช่แค่เพื่อผู้หญิงเท่านั้น แต่ยังเพื่อเด็ก ๆ และครอบครัว อย่าลืมดูแลสิ่งที่เติมพลังใจให้ชีวิต และนี่ก็ถือเป็นการคืนสิ่งดี ๆ กลับสู่โลกด้วย
คุณสามารถติดตามรอบเดือนได้ด้วย WomanLog ดาวน์โหลด WomanLog ได้เลย:
