Hooikoorts en Allergieën
Hatsjoe! Onverklaarbaar niezen, een loopneus, jeukende, tranende ogen en overal jeuk en ongemak… Komt dit je bekend voor? Allergieën kunnen vervelend zijn en zich op verschillende manieren uiten, maar het is mogelijk ze onder controle te houden.
Hoewel hooikoorts en allergieën veelvoorkomende problemen zijn, worden ze vaak te weinig gediagnosticeerd en bestaan er nog steeds veel misverstanden over. Sommige mensen denken dat allergieën—vooral 'milde' seizoensgebonden allergieën—niet serieus genoeg zijn om je druk over te maken, maar in werkelijkheid doet elke allergische reactie een beroep op je lichaam en moet deze serieus genomen worden.
Wat is een allergie?
Vrijwel elke stof, hoe onschuldig ook, kan een allergische reactie veroorzaken als het lichaam er gevoelig voor wordt. Als dat gebeurt, ziet je lijf een verder onschuldige stof als een bedreiging en komt de krachtige immuunrespons in actie ter verdediging. Naar schatting krijgt 20% van de mensen in hun leven te maken met allergieën—je weet nooit wanneer het toeslaat!
Wanneer je in contact komt met een allergeen dat je immuunsysteem als bedreiging herkent, reageert je lichaam door histamine en andere ontstekingsstoffen vrij te maken om het gevaar te bestrijden. Het is deze afweerreactie die de kenmerkende symptomen van een allergie veroorzaakt.
Veelvoorkomende allergenen zijn onder andere:
- pollen (stuifmeel)
- huisstofmijt
- dierlijke huidschilfers
- bepaalde voedingsmiddelen, zoals pinda’s, schaaldieren of eieren
- insectengif, zoals bijensteken of muggenbeten
- bepaalde medicijnen, zoals penicilline of aspirine
- verschillende stoffen die vaak in en rond het huis voorkomen, zoals schimmelsporen
Allergieën kunnen verschillende delen van het lichaam beïnvloeden en bijvoorbeeld allergische rhinitis veroorzaken in de luchtwegen, galbulten of eczeem op de huid, of maag-darmklachten in het spijsverteringskanaal. De symptomen variëren afhankelijk van het allergeen en de gevoeligheid van de persoon. Milde tot matige allergische reacties zijn onder andere niezen, een loopneus of verstopte neus, hoesten of piepende ademhaling, jeukende en tranende ogen, jeukende huid en huiduitslag, misselijkheid en braken, en diarree.
Een ernstige allergische reactie kan leiden tot anafylaxie, wat levensbedreigend is en direct medisch ingrijpen vereist. Symptomen zijn onder meer zwelling van keel of tong, ademhalingsproblemen, snelle hartslag, duizeligheid en bewustzijnsverlies. De eerste behandeling is het inspuiten van het hormoon adrenaline. Veel mensen met heftige allergieën dragen een adrenaline-pen (epipen) voor noodgevallen. Zelfs dan wordt verdere controle en behandeling met infuusvloeistoffen en eventueel antihistaminica of corticosteroïden sterk aanbevolen. Tot 2% van de mensen zal minstens één keer zo’n aanval meemaken, maar de meesten overleven het als ze snel behandeld worden.
Wat is hooikoorts?
Hooikoorts, ook bekend als allergische rhinitis, is een veelvoorkomende aandoening die de neusgangen of sinussen treft. Het wordt gekenmerkt door irritatie en ontsteking van het slijmvlies in neus en ogen, met als gevolg niezen, een verstopte of loopneus en jeukende, tranende ogen.
Hooikoorts wordt doorgaans veroorzaakt door blootstelling aan boom- of graspollen, of andere kleine zwevende deeltjes in de omgeving.
Is hooikoorts een allergie?
Ja, hooikoorts is een vorm van allergie die vooral de neus en ogen treft. De ernst van de symptomen varieert en ze kunnen seizoensgebonden of permanent aanwezig zijn, afhankelijk van de gevoeligheid en het betreffende allergeen. Hooikoorts is meestal mild maar aanhoudend; de klachten zijn eerder hinderlijk dan levensbedreigend, vergelijkbaar met de symptomen van een gewone verkoudheid. Mensen met luchtwegaandoeningen zoals astma zijn extra gevoelig voor hooikoorts.
Welke allergenen veroorzaken hooikoorts?
Hooikoorts wordt meestal getriggerd door blootstelling aan kleine zwevende deeltjes in de lucht.
Pollen van bomen en grassen zijn de belangrijkste veroorzakers van seizoensgebonden hooikoorts, vandaar ook de naam. Verschillende soorten pollen zweven op verschillende momenten van het jaar in de lucht. Zo geven bomen hun pollen af in het voorjaar, verschillende grassoorten—die tot hooi worden gedroogd—verspreiden pollen in de zomer, en ambrosia is een belangrijke veroorzaker van pollenallergie in het najaar.
Andere veelvoorkomende allergenen die het hele jaar hooikoorts kunnen veroorzaken zijn:
Microscopisch kleine huisstofmijten die leven in beddengoed, meubels, vloerbedekking en andere plekken in huis. Hun uitwerpselen en lichaamsdeeltjes kunnen bij sommige mensen allergieën veroorzaken.
Schimmelsporen zijn zowel binnen als buiten aanwezig, vooral in vochtige en slecht geventileerde ruimtes.
Dierlijke huidschilfers, oftewel minuscule stukjes huid en haren van honden, katten en andere dieren, samen met eiwitten uit hun speeksel en andere lichaamsvloeistoffen, kunnen een allergische reactie opwekken. Papegaaien zijn bijzonder allergene dieren.
Hooikoorts kan ook getriggerd worden door andere, hier niet genoemde allergenen.
De (Overdreven) Hygiënehypothese
Binnen de medische wereld bestaat het idee dat vroege blootstelling in de kindertijd aan vuil, bacteriën, micro-organismen en parasieten het immuunsysteem 'traint' en later beschermt tegen allergieën. Het aantal allergieën en auto-immuunziekten is de afgelopen honderd jaar razendsnel gestegen, en het komt veel vaker voor in de geïndustrialiseerde wereld dan daarbuiten. Hoewel deze hypothese niet onomstreden is, en er concurrerende theorieën bestaan over de onderliggende mechanismen, is er behoorlijk wat bewijs dat persoonlijke hygiëne belangrijk is voor onze gezondheid, maar dat een te steriele omgeving nadelig kan zijn.
Hoe kom je van hooikoorts af?
Helaas is er momenteel geen genezing bekend voor hooikoorts. De eenvoudigste manier om het te voorkomen, is door het allergeen uit de weg te gaan. Dat is jammer genoeg—anders dan bij voedselallergieën die je goed kunt vermijden door je dieet aan te passen—vrijwel onmogelijk als het om omgevingsfactoren gaat. Toch zijn er verschillende manieren om je klachten te verminderen en je levenskwaliteit te verhogen.
Hoewel volledig vermijden niet realistisch is, kan blootstelling aan allergenen minimaliseren wel degelijk klachten verminderen.
Heeft je last van pollen, probeer dan zoveel mogelijk binnen te blijven tijdens piekmomenten, meestal 's ochtends en op winderige dagen wanneer je allergietrigger volop aanwezig is. Sommige weerberichten geven de pollenconcentratie weer om allergieën beter te kunnen plannen. Houd ramen dicht en gebruik een HEPA-filter (high-efficiency particulate air) in je airconditioner of luchtbevochtiger om allergenen binnenshuis te verminderen. Wie allergisch is voor huisstofmijt kan het beste beddengoed regelmatig wassen, tapijten en meubelbekleding stofzuigen en stof zoveel mogelijk vermijden in huis. Investeer eventueel in goede luchtfilters of een stofzuiger met HEPA-filter. Bedenk dat sterke schoonmaakmiddelen, geparfumeerde producten en droge lucht de klachten ook kunnen versterken bij gevoelige personen.
Allergiemedicatie
Voor sommige vrouwen kunnen medicijnen een effectieve manier zijn om de symptomen van allergie te behandelen. Welke middelen beschikbaar en het meest geschikt zijn, verschilt per regio. De meest voorkomende medicijnen voor allergische klachten zijn:
Antihistaminica
Antihistaminica worden veel gebruikt om snel klachten als niezen, jeuk, loopneus en jeukende ogen te verlichten. Het hormoon histamine speelt, naast andere functies, een belangrijke rol in de immuunrespons; het maakt de haarvaten doorlaatbaar zodat witte bloedcellen makkelijker bij hun doel komen. Dit mechanisme zorgt er ook voor dat vocht uit de bloedvaatjes lekt, wat leidt tot de bekende allergische klachten zoals een loopneus en tranende ogen.
Eerstegeneratie-antihistaminica zoals diphenhydramine (Benadryl), chloorfenamine (Chloor-Trimeton), en hydroxyzine (Atarax) zijn effectief tegen allergische klachten maar worden overdag vaak vermeden omdat ze slaperig maken. Ze kunnen de bloed-hersenbarrière passeren en zo histamine beïnvloeden in haar rol als neurotransmitter, die de slaap-waakcyclus regelt. Daarom word je slaperig van Benadryl.
Nieuwere, tweedegeneratie-antihistaminica zoals cetirizine (Zyrtec), loratadine (Claritin), fexofenadine (Allegra) en desloratadine (Clarinex) komen nauwelijks in de hersenen, waardoor ze overdag de voorkeur hebben omdat ze meestal geen slaperigheid veroorzaken.
Neus-corticosteroïden
Neus-corticosteroïden zijn ontstekingsremmende neussprays die zwelling in de neus verminderen en klachten zoals een verstopte neus, loopneus en niezen verlichten bij regelmatig gebruik. Je krijgt ze vaak op recept, maar sommige merken zijn in Nederland ook zonder recept verkrijgbaar.
In tegenstelling tot antihistaminica en decongestiva werken neus-corticosteroïden niet direct; het effect treedt pas na uren tot dagen op en het maximale resultaat kan weken op zich laten wachten. Heb je elke lente of zomer last van hooikoorts, dan is het verstandig 1 tot 2 weken voor je pollenallergie begint te sprayen.
Omdat het effect vertraagd is, is de kans op overmatig gebruik door ongeduldige allergiepatiënten groter. Bijwerkingen zijn onder andere milde neusirritatie, niezen, keelpijn, hoofdpijn en bloedneuzen.
De ernstigste bijwerking bij overmatig gebruik is neusschotperforatie. Stop direct met gebruik bij bloedneuzen om ernstige schade te voorkomen. Neus-corticosteroïden kunnen erg effectief zijn, maar omdat er meer contra-indicaties zijn, bespreek het gebruik eerst met je arts.
Decongestiva
Orale of nasaal gebruikte decongestiva geven snel en tijdelijk verlichting van een verstopte neus of drukpijn in het oor door bloedvaten en gezwollen weefsel te laten slinken. De meeste vrouwen kunnen deze middelen veilig gebruiken, maar volg altijd de aanbevolen dosering en gebruik ze nooit langer dan enkele dagen achter elkaar. Langdurig gebruik kan een zogenaamde 'rebound'-verstopping veroorzaken: de slijmvliezen zwellen dan juist extra op.
Decongestiva zijn er in diverse vormen, bijvoorbeeld met oxymetazoline, phenylefrine of pseudo-efedrine als werkzame stof. Veel zijn zonder recept verkrijgbaar, maar sommige middelen zijn receptplichtig. Geef deze middelen nooit aan jonge kinderen en raadpleeg je arts vóór gebruik als je zwanger bent.
Overige behandelingen bij allergie en hooikoorts
Veel vrouwen zoeken naar alternatieven om hun allergieën onder controle te houden.
Immunotherapie
Bij ernstige hooikoorts die niet goed reageert op andere behandelingen kan allergeen-immunotherapie ('allergieprikken') worden overwogen. Hierbij krijg je regelmatig injecties met kleine hoeveelheden van het allergeen, zodat je immuunsysteem er langzaam aan went en minder heftig gaat reageren. Allergieprikken worden voorgeschreven en toegediend door een allergoloog. Dit kost tijd, maar kan zorgen voor blijvende verlichting.
Probiotica
Probiotica zijn tegenwoordig populair. Overal leven verschillende micro-organismen: op planten, dieren, in voeding en in onze darmen. Ze leven in symbiose met ons lichaam en bepalen mee hoe ons immuunsysteem reageert. Elk mens heeft een unieke darmflora met vele soorten bacteriën. Sommige zijn gunstig, andere kunnen juist een verstoring (dysbiose) veroorzaken.
Uit onderzoek blijkt dat bepaalde bacteriestammen zoals Lactobacillus en Bifidobacterium, die in yoghurt en kombucha voorkomen, ontstekingen kunnen verminderen en het immuunsysteem tot rust kunnen brengen bij bepaalde allergietypen, waaronder rhinitis. Iedereen is anders, dus er bestaat geen recept dat voor alle vrouwen werkt, maar het kan het proberen waard zijn.
Overleg altijd met een medisch professional of allergoloog om je klachten te beoordelen en eventueel allergietesten te doen. Met de juiste diagnose kan de allergoloog de beste behandelmethode voor jouw hooikoorts adviseren.
Kun je als volwassene hooikoorts krijgen?
Hoewel hooikoorts meestal begint in de kindertijd of puberteit, kun je het ook op latere leeftijd ontwikkelen. Late-onset hooikoorts ontstaat door één of meer van de volgende factoren:
- verminderde afweer en verhoogde gevoeligheid
- veranderingen in de omgeving
- blootstelling aan stoffen op het werk
- hormonale veranderingen
Lange blootstelling aan veelvoorkomende allergenen zoals stof, schimmel, pollen en andere kleine deeltjes kan hooikoorts veroorzaken bij verder gezonde vrouwen.
Is dit hooikoorts of een verkoudheid?
De klachten van hooikoorts en verkoudheid lijken sterk op elkaar, maar hooikoorts wordt veroorzaakt door allergenen en verkoudheid door een virus. Dit onderscheid is belangrijk omdat de aanpak verschilt. Er zijn drie belangrijke verschillen waarmee je het onderscheid kunt maken: het begin, het verloop en het verschil in klachten.
Het begin. Verkoudheid komt langzaam op gang na blootstelling aan het virus, hooikoorts begint juist snel na contact met het allergeen. Het verloop. Verkoudheidsklachten verdwijnen meestal binnen tien dagen, hooikoorts blijft zolang er allergenen zijn. Het verschil. Koorts is typisch voor een verkoudheid en komt bij hooikoorts bijna niet voor, terwijl jeuk typisch is voor hooikoorts en bij verkoudheid bijna niet optreedt.
Je verdient het om zo vrij mogelijk van hooikoorts te zijn
Hoewel hooikoorts meestal niet levensbedreigend is, kan het je leven behoorlijk beïnvloeden. De klachten zijn hinderlijk en verstoren dagelijkse bezigheden zoals slapen, werken en studeren. Langdurige allergieën zijn uitputtend. Ze vergroten ook het risico op een astma-aanval of het ontwikkelen van ernstigere luchtwegproblemen.
Als je last hebt van allergieën of hooikoorts, wees dan niet te stoer en blijf er niet mee rondlopen. Zoek uit waar je klachten vandaan komen en neem maatregelen om je symptomen te verzachten en het jezelf comfortabeler te maken. Je zult jezelf dankbaar zijn!
Download WomanLog nu:
